بارش شهابی برساوشی چگونه اتفاق می‌افتد؟ واقعیت‌هایی درباره مهم‌ترین بارش شهابی سالیانه

بارش شهابی برساوشی به چه نحو اتفاق می‌افتد؟ حقیقت‌هایی پیرامون جدی ترین بارش شهابی سالیانه

در باره علم و دانش خبری پخش شده مبنی بر این که:

بارش شهابی برساوشی یکی از جدی ترین بارش های شهابی سالیانه است که امشب شب می‌توان آن را در ایران رصد کرد. در این نوشته با خصوصیت‌ها و حقیقت‌های این شهاب باران مهم آشنا می‌شوید.

بارش شهابی برساوشی که نرخ ساعتی سرسویی آن حدود 100 است،‌ از توده ذرات بر جای مانده از دنباله دار سوئیفت تاتل پی 109 (Swift Tuttle P/109) حاصل می‌شود و معمولا از انتهای تیر تا ابتدا شهریور اکتیو است با اینحال اوج بارش آن در نیمه شب 21 و 22 مردادماه اتفاق می‌افتد. این دنباله دار هر 133 سال یکدفعه خورشید را دور می‌زند و تازه ترین بار در سال 1992 میلادی به ملاقات خورشید آمد. کانون بارش شهابی برساوشی در صورت فلکی ذات الکرسی و در نزدیکی فاصله آن با صورت فکلی برساوشی بوده و از قدیم که مکان کانون دقیق این بارش شهابی ناشناخته بود، اسم برساوشی بر روی آن قرار داده شد و بازهم نیز با این اسم شهرت دارد.

بارش شهابی چیست؟

در محیط میان سیاره‌ای و فراتر از جو زمین،‌ ذراتی با منشا و اندازه‌های مختلف وجود دارند که هر از گاهی با جو زمین برخورد می‌کنند و در‌ آن می‌سوزند. این موضوع در آسمان شب به شکل ردی از نور دیده می‌شوند که آن را با اسم شهاب می‌شناسیم. این شهاب‌ها هر روز و در همه جا با جو زمین برخورد می‌کنند با اینحال بسیاری از آن‌ها به طرز کامل در جو زمین می‌سوزند و عده ای از آن‌ها هم که بزرگ‌تر هستند و چگالی بیشتری دارند به سطح زمین می‌رسند. گاهی اوقات سری‌ای از این ذرات به یک باره با جو زمین برخورد می‌کنند و در چنین مواقعی امکان دارد تا چند صد شهاب در هر ساعت در آسمان شب رصد شود که به این پدیده،‌ بارش شهابی گفته می‌شود.

بارش شهابی برساوشی،‌ یکی از مشهور‌ترین، دلنشین‌ترین و پرتعدادترین بارش های شهابی سالیانه است و رصدگران در لحظه اوج بارش و در شرایط به دور از آلودگی نوری قادر اند بین 60 تا 100 شهاب را در هر ساعت مشاهده کنند. برای بهتر رصد کردن این بارش شهابی توصیه می‌شود به منطقه‌ای که از آلودگی نوری و روشنایی شهرها به دور باشد بروید. به علاوه از طرف دیگر برای این کار به ابزار مخصوصی نیاز نیست با اینحال همراه داشتن یک دوربین دو چشمی می‌تواند هیجان رصد بارش شهابی را دوچندان کند. تراکم شهاب‌ها در جاهای نزدیک به کانون بارش بیشتر بوده و خوب است بیشتر به حوالی صورت فلکی برساوشی توجه داشته باشید. این صورت فلکی در حوالی نیمه شب از افق شمال شرقی طلوع می‌کند. طبق بررسی ها انجام شده،‌ پربارترین بارش شهابی برساوشی تاریخ در روز 12 آگوست 1972 به وقوع پیوسته است.

بارش شهابی برساوشی

حقیقت‌هایی در باب بارش شهابی برساوشی

پیشتر این نوشته با چند حقیقت مهم و بینهایت دلنشین در باب بارش شهابی برساوشی آشنا می‌شویم:

1. دنباله دار سوئیفت تاتل در سال 2126 میلادی یا 1505 هجری شمسی به نزدیکی خورشید باز می‌شود و با استناد به پردازش انجام شده در آن وقت به دنباله‌داری درخشان و دلنشین مانند دنباله‌دار هیل باپ مبدل می‌شود.

2. با استناد به حدس و گمان‌های صورت گرفته، دنباله دار سوئیفت تاتل همان دنباله داری است که در سال 188 بعد از میلاد و حتی قبل‌تر از آن در سال 69 قبل از میلاد به وسیله چینی‌ها کشف و رصد شده بود.

3. این دنباله‌دار،‌ تازه ترین بار در سال 1992 میلادی یا 1371 هجری شمسی به نزدیک‌ترین فاصله‌اش از خورشید رسید و بعد از‌ آن از چشم‌ها پنهان شد و تنها با دوچشمی‌ها و تلسکوپ‌ها قابل دیده شدن بودند.

4. لحظه حرکت زمین در مدار، سمتی از جو که در جلو یا لبه‌ حمله قرار دارد با سرعت و شدت بیشتری با ذرات بر جای مانده از دنباله دارها برخورد می‌کند و از این حیث،‌ شهاب‌های بیشتر و درخشان‌تری در آسمان ایجاد می‌شود. با استناد به زاویه تابش خورشید به زمین،‌ بخشی از همان جوی که در لبه حمله قرار گرفته، در نیم سایه است و با این حساب، ساعتی قبل از سپیده دم،‌ بهترین لحظه برای دیدن بارش های شهابی خواهد بود.

5. بین هر یک از ذرات بر جای مانده از این دنباله دار در چگال‌ترین نقاط قبل از برخورد با زمین،‌ حدود 90 تا 160 کیلومتر فاصله می باشد. نوار ذرات دنباله دار سوئیفت تاتل،‌ خود از نوارهای فراوانی شکل گرفته که هرکدام بیان‌گر یک عبور دنباله دار در دوره تناوب مداری‌اش یعنی هر 130 سال است. این نوار ذرات در مسیر پیشین دنباله دار به دور خورشید در حرکت هستند و به مرور لحظه پراکنده می‌شوند با اینحال در هر عبور مجدد،‌ دنباله دار، ذرات تازه ای را در راستای مدارش پخش می‌کند و نوار از نو پر می‌شود.

6. دنباله دار سوئیفت تاتل،‌ خویشاوندان فراوانی در ابر اورت دارد که بسیاری از آن‌ها هرگز به بخش درونی منظومه شمسی راه پیدا نمی‌کنند، با اینحال برخی از آن‌ها مانند سوئیفت تاتل با این وجود اختلال گرانشی حاصل از عبور یک ستاره،‌ مدت‌ها قبل از مدار خود خارج شده و به داخل منظومه شمسی وارد می‌شوند.

7. وقتی که یکی از ذرات دنباله دار سوئیفت تاتل وارد جو زمین می‌شود،‌ فشردگی توده هوای روبرو،‌ آن را داغ می‌کند تا جایی که دمای آن تا هزار و 650 درجه سانتی‌گراد بالا می‌رود. این دمای بسیار بالا دلیل از بین رفتن شهاب واره‌ها می‌شود با اینحال اگر تداوم بیاورند و قادر باشند تا ارتفاع 97 کیلومتری سطح زمین پایین بیایند، دیده خواهند شد.

8. هسته دنباله دار سوئیفت تاتل در گسترده‌ترین وجه، حدود 9.7 کیلومتر است. این دنباله دار،‌ بزرگ‌ترین جرمی است که به دلیل نزدیکی مدارش درمقایسه با زمین،‌ بیشترین گذر از نزدیکی زمین را تجربه کرده و در‌ آتی نیز خواهد نمود. با استناد به بررسی ها انجام شده، اندازه سوئیفت تاتل با دنباله داری که میلیون‌ها سال پیش دلیل انقراض نسل دایناسورها شد برابر است.

9. برایان مرسدن،‌ ستاره شناس مشهور انگلیسی، در سال 1990 حرکت مداری دنباله دار سوئیفت تاتل را پایین نظر گرفت و اطلاع داد که این دنباله دار در گذر بعدی‌اش با زمین برخورد خواهد نمود با اینحال بالاخره با انجام بررسی‌های بیشتر، جامعه علمی این احتمال را مردود دانست.

10. شهاب های برساوشی بسیار سریع هستند و با سرعت 59 تا 60 کیلومتر بر ثانیه وارد جو زمین می‌شوند. اندازه بیشتر این شهاب‌ها به مانند دانه‌های شن است و عده ای از آن‌ها هم به اندازه یک نخود هستند. در چنین اندازه‌هایی،‌ بیشتر این ذرات در جو می‌سوزند و با زمین برخورد نمی‌کنند با اینحال اگر اندازه و جرم بزرگ‌تری داشته باشند به سطح زمین می‌رسند.

امیدواریم اخبار علم و دانش ما مورد استقبال شما قرار گرفته است. با پخش این مقاله دوستان خود را از این خبر جالب با خبر کنید.

منبع